Bartonella

Beschrijving: Bartonella is een gramnegatieve, intracellulaire bacterie die rode bloedcellen en endotheelcellen infecteert. Er zijn meer dan 40 soorten beschreven, waarvan Bartonella henselae (veroorzaker van kattenkrabziekte) het bekendst is. Andere relevante soorten zijn B. quintana en B. bacilliformis (Moreno et al., 2020, PubMed PMID: 32858188).

Symptomen:

• Ontstoken, pijnlijke lymfeklieren (vooral bij kattenkrabziekte).
• Spier- en gewrichtspijn.
• Neurologische klachten zoals hoofdpijn, verwardheid en tremoren.
• Huidafwijkingen zoals striae-achtige striemen.
• Endocarditis (vooral bij B. quintana en B. henselae).
• Psychiatrische symptomen zoals depressie, angst en prikkelbaarheid.

Interactie met Lyme: Hoewel wordt gesuggereerd dat Bartonella en Borrelia elkaar versterken, is hier geen sluitend bewijs voor. De diagnostiek is complex omdat serologische testen vaak vals-negatief zijn, en PCR-gebaseerde methoden een lage sensitiviteit hebben (Maggi et al., 2021, PubMed PMID: 33982397).

Diagnostische uitdagingen: Betrouwbare diagnostiek blijft een probleem door lage bacteriële ladingen en kruisreactiviteit in serologische testen. Klinische diagnose steunt vaak op symptomen en uitsluiting van andere oorzaken.

Ehrlichia/Anaplasma

Beschrijving: Ehrlichia en Anaplasma zijn gramnegatieve, intracellulaire bacteriën die witte bloedcellen infecteren. Relevante soorten zijn Anaplasma phagocytophilum (veroorzaker van humane granulocytaire anaplasmose, HGA) en Ehrlichia chaffeensis (veroorzaker van humane monocytaire ehrlichiose, HME). Neorickettsia sennetsu (sennetsu fever) is zeldzamer (Biggs et al., 2016, PubMed PMID: 27067194).

Symptomen:

• Griepachtige klachten: koorts, rillingen, hoofdpijn, spierpijn.
• Vermoeidheid, duizeligheid, verwardheid.
• Hematologische afwijkingen: leukopenie, trombocytopenie.
• Lever- en nierfunctiestoornissen.
• Neurologische complicaties (zelden).

Epidemiologie in België: Anaplasmose is in België relatief zeldzaam, maar het aantal gevallen neemt toe door betere diagnostiek. Tussen 2000 en 2008 werden 388 gevallen van anaplasmose gerapporteerd, significant meer dan in andere Europese landen (bron: WIV-ISP, 2010). Dit kan te wijten zijn aan de hoge prevalentie van Ixodes ricinus-teken.

Diagnostische uitdagingen: Symptomen overlappen met Lyme, en co-infecties worden vaak gemist zonder specifieke testen (PCR of serologie). Vroege behandeling met doxycycline is cruciaal (Biggs et al., 2016).

Babesia

Beschrijving: Babesia is een protozoaire parasiet die rode bloedcellen infecteert, vergelijkbaar met malaria. De belangrijkste soorten zijn Babesia microti (vooral in de VS) en Babesia divergens (Europa). Er zijn meer dan 100 soorten bekend (Vannier et al., 2015, PubMed PMID: 25666509).

Symptomen:

• Koorts, nachtzweten, koude rillingen.
• Bloedarmoede, hemolytische anemie.
• Lever- en miltvergroting.
• Spierpijn, vermoeidheid.
• Donkere urine (door hemolyse).

Risicogroepen: Patiënten zonder milt, met immuunsuppressie of met Lyme-co-infectie hebben een hoger risico op ernstige babesiose.

Diagnostische uitdagingen: Diagnose vereist microscopisch onderzoek van bloeduitstrijken, PCR of serologie. In Europa is B. divergens de dominante soort, maar gevallen zijn zeldzaam in België (Vannier et al., 2015).

Rickettsia

Beschrijving: Rickettsia-soorten zijn gramnegatieve, obligaat intracellulaire bacteriën die via teken, luizen, vlooien of mijten worden overgedragen. Rickettsia rickettsii veroorzaakt Rocky Mountain spotted fever (vooral in Amerika), terwijl Rickettsia helvetica in Europa voorkomt en mildere klachten geeft. R. conorii veroorzaakt mediterrane vlekkoorts (Parola et al., 2013, PubMed PMID: 24077324).

Symptomen:

• Koorts, hoofdpijn, spierpijn.
• Huiduitslag (maculopapuleus, soms petechiaal).
• Bij R. helvetica: milde klachten, zelden endocarditis of myocarditis.
• Donkere plek (eschar) op de beetlocatie bij sommige soorten.

Epidemiologie: In België is R. helvetica wijdverspreid, met een prevalentie van 10-60% in Ixodes ricinus-teken, vooral in duingebieden en bij huisdieren (Sprong et al., 2009, PubMed PMID: 19732414). Ernstige complicaties zoals aortaklepontsteking zijn zeldzaam.

Diagnostische uitdagingen: Serologie is de standaard, maar vroege diagnose is lastig door vertraagde antistofvorming. PCR is gevoeliger in acute fasen.

Mycoplasma

Beschrijving: Mycoplasma zijn celwandloze bacteriën, waarvan Mycoplasma pneumoniae de bekendste is. Ze veroorzaken luchtweginfecties, maar hun rol als Lyme-co-infectie is controversieel en minder goed onderzocht (Waites et al., 2017, PubMed PMID: 28780292).

Symptomen:

• Luchtwegklachten: hoesten, sinusitis.
• Vermoeidheid, gewrichtspijn.
• Neurologische en psychiatrische klachten (zelden).

Diagnostische uitdagingen: Diagnose via serologie of PCR is mogelijk, maar de relevantie van Mycoplasma als co-infectie bij Lyme is niet overtuigend bewezen. Testen wordt vaak uitgevoerd bij persisterende klachten, maar de klinische meerwaarde is onduidelijk.

Andere co-infecties

Andere mogelijke co-infecties zijn:

• FSME-virus (tekenencefalitis): Zeldzaam in België, maar aanwezig in risicogebieden.
• Chlamydia pneumoniae: Mogelijke rol bij chronische klachten, maar bewijs is zwak.
• Coxiella burnetii (Q-koorts): Zeldzaam via teken, vaker via andere bronnen.
• Virale infecties zoals EBV, CMV en HHV-6, die immuunreacties kunnen beïnvloeden.

Belang van vroege diagnose: Een accurate diagnose van alle actieve co-infecties is essentieel voor effectieve behandeling. Onbehandelde co-infecties kunnen leiden tot persisterende klachten en vertraagd herstel.

Bij Alotz ondersteunen en bieden we onderzoeken aan. Daarnaast maken we ook gebruik van vragenlijsten.

Bronnen:

• Moreno et al. (2020). Bartonella infections: clinical and laboratory diagnosis. Curr Opin Infect Dis. PMID: 32858188.
• Maggi et al. (2021). Advances in Bartonella diagnostics. J Clin Microbiol. PMID: 33982397.
• Biggs et al. (2016). Diagnosis and management of tickborne rickettsial diseases. MMWR Recomm Rep. PMID: 27067194.
• Vannier et al. (2015). Babesiosis. Infect Dis Clin North Am. PMID: 25666509.
• Parola et al. (2013). Update on tick-borne rickettsioses around the world. Clin Microbiol Rev. PMID: 24077324.
• Sprong et al. (2009). Prevalence of Rickettsia helvetica in ticks. Emerg Infect Dis. PMID: 19732414.
• Waites et al. (2017). Mycoplasma pneumoniae infections. Clin Microbiol Rev. PMID: 28780292.
• Sanchez et al. (2016). Diagnosis of tick-borne diseases. J Clin Microbiol. PMID: 26856777.
• Marques et al. (2014). Treatment of Lyme disease. Infect Dis Clin North Am. PMID: 24699753.